İyi ki doğdun Marx!

Türkiyeli  anonim bir hikayeye göre; dolap kapağına asılan, polislerin ev aramasında “dede” olarak tanıtılan, polisler tarafından da “nur yüzlü ak sakallı dede” olarak tanınan Marx…
5 Mayıs, yani bugün [dün]; Karl Marx’ın doğum günü… Tarihin en büyük düşünürlerinden, filozoflarından birisi… Onun fikirleri elbette bulutsuz gökyüzünde şimşek, çölde vaha değildi.  Onun deyimiyle “maddi koşulların sonucuydu”… Ama basitçe “koşulların toplamı” da değildi: İçinde yaşadığı yüzyıla kadar gelen felsefeyi, ekonomi politiği, devrimci birikimi o kadar iyi özümsedi, içselleştirdi ve aştı ki… Tarihin en büyük dehalarından birisi olduğu tartışmasızdı…
Kendi ifadesiyle “sınıfları bulan değildi”… Ama sınıflar arasındaki artı-değer sömürüsünü, kapitalizmin bu sömürüyle var olduğunu keşfedendi. Sınıflar mücadelesinin yönünün sosyalizm olduğunu, felsefe ve ekonomi-politik işbirliğiyle açıklayandı…
Kendinden önceki sosyalistlerin fikri, zihinlerinde kurdukları “eşitlikçi” ve “adaletli” projeleri barış içinde uygulamaktan ibaretti. Onların kapitalizme dönük radikal ve yaratıcı eleştirilerine haksızlık etmeyelim… Owen’a, Fourier’e ve Saint-Simon’a… Ama ütopiktiler… Burjuvaziye “bak kardeşim, güzel güzel komünist toplumu kuralım” demekle, onu ikna etmekle sorunun çözüleceğini düşünüyor, bir sınıfın bile isteye kendisini yok edebileceğini sanıyorlardı. Marx, zihinden yola çıkıp hayata kendini dayatan ve başarı şansı olmayan bu projeleri bir kenara koydu.
Zaten Hegel’le ve yeni-Hegelcilerle epeyce boğuşmuştu, idmanlıydı… Hegel’in felsefesini; yaşamın durmak bilmez akışını, çelişkilerini, iç içe geçmişliğini, ilerlemesini-gerilemesini, karşılıklı etkileşmesini, nedenin sonuç sonucun neden olabilmesini, özdeki biçimleri, biçimlerin öze etkisini, yani hayatın kaosu içindeki renkliliğini ve bir bakıma da düzenini… Kavramış, ama rüyalar alemindeki Hegel’in sistemini baş aşağı çevirmişti…
İşte bu ütopyalar da baş aşağı çevrilince… Yani projelerden değil toplumsal gerçe+klikten yola çıkıp, onu analiz edince… Marx, kapitalizmin işleyiş yasa ve eğilimlerini tartışıp… Komünizmi ilk kez bilimsel bir temele oturttu.
Evet, bugün komünizm yenilmiş durumda…
Ama… İnsanlık bu çürümüşlüğe da sonsuza kadar razı olmaz…
Olmayacak…
İyi ki doğdun Marx!

 

Arif Koşar

kaynak: Evrensel.net