Cihangir Akademi’de ‘Oğuz Atay’ Okumaları Başlıyor

Cihangir Akademi 21 Ocak- 11 Şubat tarihleri arasında, dört hafta sürecek bir Oğuz Atay okuması atölyesi düzenliyor.

Cihangir Akademi 21 Ocak- 11 Şubat tarihleri arasında, dört hafta sürecek bir Oğuz Atay okuması atölyesi düzenliyor. Ahmet Ergenç’in yöneteceği atölye çalışmasının ayrıntıları şöyle:

Tarih: 21, 28 Ocak / 4, 11 Şubat
Cmrt günleri (4 Hafta)
Saat: 17.oo – 19.oo

Ücret: 200 TL

*Tek günlük katılımlarda, katılım bedeli 50 TL
*Öğrenciye %20 indirim yapılır…

*Sınırlı sayıda katılımcı alınacaktır…

Bilgi ve kayıt için: cihangirakademi@gmail.com
0 532 683 23 01

Etkinlik sayfasına şuradan ulaşabilirsiniz: Oğuz Atay Atölyesi

Yazar Okumaları I:

Oğuz Atay’ı Yeniden Okumak

Oğuz Atay için ‘oyun’ ve ironi çok merkezi kavramlar. Hemen hemen bütün kitaplarında dış dünyanın can sıkıcı hakikatleriyle ‘oyun’a başvurarak alay eden ve böylece hakikatlerin altını boşaltan (ya da zaten altının boş olduğunu gösteren) Oğuz Atay’ın eserlerine –özellikle de, adı üstünde, Tehlikeli Oyunlar ve Oyunlarla Yaşayanlar’a- ‘oyun’ meselesi üzerinden bir okuma yapmaya çalışacağız. Dünyayı son derece ‘sıkıcı’ ve ‘yavan’ bir hale getiren Homo Faber (yapan, eden insan) ile Homo Ludens (oyun oynayan insan) arasındaki farkları tartışıp Oğuz Atay karakterlerini birer Ludens’e çeviren meziyetleri incelerken oyun ile hayat arasındaki ilişkiyi de incelemiş olacağız. Böylece yerleşik ‘tutunamayanlar’ okumasından uzaklaşıp, ‘tutunmak istemeyenler’e doğru bir kanal açmış olacağız. Bu yeni okuma bize ayrıca Oğuz Atay’ı ‘modernist bir ciddiyetin’ değil, ‘postmodern bir oyunculuğun’ yazarı olarak yeniden inceleme şansı verecek.

Yapılan okumalar genelde Oğuz Atay’ı ‘modernizme’ hapsedip, edebiyatındaki daha patlayıcı ve şaşırtıcı postmodern yönleri es geçiyor. Oğuz Atay’ı bir ‘postmodern’ yazar olarak konumlandırmak amacıyla da Türkçe edebiyatta bir modernizm / postmodernizm okuması yapacağız. Bunu yapmak için de elbette Batı edebiyatındaki ‘postmodern’ örnekleri de inceleyeceğiz. Bu nedenle bu atölye biraz da bir ‘postmodern edebiyat’ okuması atölyesi olacak.

Okumalar esnasında Yıldız Ecevit’in Oğuz Atay kitabı ‘Ben Buradayım’dan, Huizinga’nın Homo Ludens incelemesinden, Theodore Adorno’nun ‘Aydınlanma’ eleştirisinden, Michel Foucault’nun rasyonalizm ve otorite eleştirisinden, Gilles Deleuze’ün metinlerinden, İhab Hassan gibi ‘postmodern edebiyat’ teorisyenlerinden, Mikhail Bakhtin’in ‘karnavalesk’ edebiyata dair teorilerinden ve zaman zaman da varoluşçu felsefecilerden faydalanacağız. Nurdan Gürbilek’in yazdıkları da daimi bir referans noktası olacak.

Yöntem:
Dört hafta boyunca tartışma grupları yapacağız. Bu eleştirel okuma (ve yazma) çalışmasında teorik okuma planıyla yakın metin okumaları bir arada ilerleyecek. Atölyenin sonunda Oğuz Atay temalı bir çalışma ortaya çıkabilir. Bu bir hikâyenin yeniden yazımı, bir Oğuz Atay metninin sahneye uyarlanması ya da yepyeni bir Oğuz Atay eleştirisi olabilir. Bu kısım katılımcıların tercihine kalmış. Sonuçta ortaya çıkacak çalışmalardan bir Oğuz Atay dosyası hazırlayıp, bir edebiyat dergisinde yayınlamak da amaçlar arasında.

Program:
1. Giriş: Homo Ludens, Oyun, Postmodernizm ve Oğuz Atay Üzerine
2. Yakın okuma: Tehlikeli Oyunlar ve Oyunlarla Yaşayanlar
3. Yakın okuma: “Korkuyu Beklerken” ve “Beyaz Mantolu Adam”
4. Yakın okuma: Tutunamayanlar

Sorular:
Atölye esnasında yürütülecek tartışmalar şu sorular (ve daha fazlası) etrafında ilerleyecek:
1. Oğuz Atay karakterlerini birer ‘homo ludens’ yapan meziyetler nelerdir?
2. Animal ridens, homo aestheticus, homo faber, homo ludens, homo logos, homo politicus, homo sapiens, homo non-sapiens gibi tanımları kullanarak Oğuz Atay metinlerine dair bir okuma yapılabilir mi?
3. Oğuz Atay’daki ‘homo ludens’le bağlantılı olan alay ve ironi nasıl bir eleştiri aracıdır? Alaycılık, otoriteyi sarsmakta nasıl kullanılabilir? (Bkz. Gelatofobi ve iktidar)
4. Diyonisos ve Apollon karşıtlığı üzerinden Oğuz Atay metinlerini nasıl okuyabiliriz?
5. Mikhail Bakhtin’in ‘heteroglossia’ (çok seslilik), ‘diyaloji’ ve ‘karnavalesk anlatı’ anlayışı Oğuz Atay’ı okumak için bir anahtar olarak kullanılabilir mi? Çok sesliliğin edebi-politik çağrışımları ve sonuçları nelerdir?
6. Turgut, Selim, Hikmet, Coşkun, Server, Beyaz Mantolu Adam, Korkuyu Bekleyen Adam.. Ortak noktaları nelerdir? Bunların aynı kişinin uzantıları, devamı, yeniden yaratılması, yansıması vs.. olduğunu söylenebilir mi?
7. Bu karakterlerin Türkçe edebiyattaki diğer karakterlerle ve anti-kahramanlarla ilişkileri, ortak yönleri nelerdir?
8. Oğuz Atay’da büyük acılar ve küçük acılar neyi ifade eder? Metafizik acılarla gündelik acılar arasındaki fark nedir?
9. Oğuz Atay metinleri bir özgürlük ihtimali taşıyor mu yoksa karamsar ve kaderci bir edebiyat mıdır?
10. Sol ve gerçekçi edebiyat çevrelerinin Atay’ın apolitik bir edebiyat ürettiği ‘suçlamaları’ ne ölçüde doğru olabilir?
11. Postmodern üst-kurmaca ne işe yarar?
12. Metinlerarasılık nasıl bir edebiyata işaret eder?
13. Oğuz Atay modern midir postmodern mi?
14. Foucault ve Adorno’yu Oğuz Atay okurken nasıl kullanabiliriz?
15. Oğuz Atay ve Kemalizm konusunda neler söylenebilir? (Bkz. “Kemalizmin Delisi” – Nurdan Gürbilek)
16. İroni ve parodi arasındaki ilişki nedir? Oğuz Atay’ı ironik kılan ve ironiyi de güçlü bir eleştiri aygıtı kılan şey nedir?
17. Oğuz Atay’ın siyasi ve kültürel tarihi ele alışı nasıl bir tarih anlayışına işaret eder?
18. Günümüzde yazılsaydı, ‘tutunamayanlar’ nasıl karşılanırdı?
19. ‘Tutunamamak’ cool bir şey midir?
20. Nietzsche’nin ‘übermensch’ anlayışını Oğuz Atay karakterlerinin ‘hayattan büyük olma’ ya da ‘yeni bir insan’ türü yaratma isteğiyle ilişkilendirebilir miyiz? (Nietzsche’deki “Human, all too human” ifadesi nasıl yakınmadır?)
21. Oğuz Atay’da bir rasyonlizm ve “aydınlanma” eleştirisi bulmak mümkün müdür?
22. Oğuz Atay karakterlerinde doğayla ilişki nasıldır? Doğa bir çözüm sunabilir mi?
23. Oğuz Atay’da “korku”nun anlamı nedir? Gündelik korkular karakterleri nasıl etkiler? Buradan bir gündelik hayat eleştirisi yapılabilir mi?
24. Varoluşçuluk bir çıkış yoluna işaret edebilir mi?
25. “Antikitenin meselesi varlık, moderniteninki Tanrı, günümüz dünyasının ki ise ‘hayat’” ifadesi üzerinden, Atay’ın gündelik hayat vurgusunu açıklamak mümkün mü?
26. Gündelik hayat sosyolojisini bu yönde kullanabilir miyiz?
27. İntihar varoluşun çöküşü mü yoksa yoğunlaşıp nihai haline ulaşması mı? Camus’nün intihar tanımı Oğuz Atay karakterleri için nasıl kullanılabilir? (Bkz. Sisifos Söyleni)
28. Tutunamayanlar’daki ‘yoğunlaşma elbiseleri’ ne anlama gelir? Elimi ayağımı uyuşturacak bir yoğunlaşma istiyorum ne demektir?
29. Bedenle nasıl bir ilişki söz konusudur? Oğuz Atay karakterleri ‘bedensiz’ bir nevi ‘hayalet’ karakterler midir?
30. Bu meseleyi beden politikasıyla nasıl bağlantılandırabiliriz. (Bkz. Foucault’nun ruh-beden ilişkisini tersine çeviren tanımı).
31. Zihinde geçen bir anlatı mıdır Oğuz Atay’ın metinleri? Bedensel varlık hiç devreye girer mi?
32. Tragedya ve büyük jestler isteği (Hamlet, Faust, Don Kişot vs..) neyin ifadesi olabilir?
34. Türkiye’de tutunamayan olmak ne demektir?
35. Oğuz Atay’ın dille nasıl bir ilişkisi var? W. S. Burroughs’un “dil bir virüstür, dili öldürmek gerek” lafı Oğuz Atay’a nasıl uygulanabilir?
36. Deleuze’ün ‘kaçış çizgileri’ ve ‘yersiz-yurtsuzlaşma’ kavramları Oğuz Atay metinlerine nasıl uygulanabilir?
37. Foucault’nun ‘benlik kaygısı’ ve ‘benlik teknolojileri’ mefhumları Oğuz Atay karakterlerinin huzursuz dönüşümlerini açıklamak için kullanılabilir mi?
38. Oğuz Atay ‘itiraf edebiyat’ı çerçevesinde nerede durur?
39. Anti-kahraman ne demektir? Oğuz Atay karakterlerini birer anti-kahraman yapan nitelikler nelerdir?
40. Oğuz Atay’da Doğu-Batı meselesi nasıl ele alınmıştır? (Bunu bilhassa Ahmet Hamdi Tanpınar ve Orhan Pamuk’la kıyaslayabilirsiniz).
41. Oğuz Atay’daki kadın karakterlerin temsili üzerinden, feminist bir okuma yapılırsa nasıl bir tablo ortaya çıkar?
42. Oğuz Atay’ı Marksist edebiyat teorisi üzerinden okumayı denersek, sınıf bilinci ve sınıf savaşımını metinlerinde nasıl konumlandırabiliriz?
43. Atay’ın romanlarını Fredric Jameson’ın ‘Üçüncü Dünya’ edebiyatını tanımlamak için kullandığı ‘ulusal alegori’ kavramıyla okuduğumuzda Atay’ın dert ve endişelerinin aslında ‘ulusal’ endişeler olduğunu söyleyebilir miyiz?
44. Oğuz Atay’ı Türkçe edebiyattaki ‘postmodern’ yazarlarla nasıl ilişkilendirebiliriz?
45. Oğuz Atay edebiyatının günümüz edebiyatına olan etkileri nelerdir ve bu etkiler nasıl açıklanabilir?
46. Oğuz Atay edebiyatını bir ‘kriz’ edebiyatı olarak okumak mümkün müdür?
47. Oğuz Atay edebiyatını bir ‘yoğunluklar’ edebiyatı olarak okumak mümkün müdür?
48. ‘Gecikmiş modernlik’ mefhumu Oğuz Atay’da nasıl karşılık bulur?
49. Oğuz Atay Türkiye’deki ‘modernleşme projesi’nin neresinde durur?
50. Oğuz Atay edebiyatı Türkçe edebiyat kanonunda nerede durur?

AHMET ERGENÇ, İstanbul’da yaşıyor ve çalışıyor. İngiliz Edebiyatı bölümünde lisans, Amerikan Edebiyatı bölümünde yüksek lisans eğitimini tamamladı. Halen Amsterdam Üniversitesi’nde Kültürel İncelemeler alanında doktora çalışmalarına devam ediyor. Şu ana kadar çeşitli yayınlarda edebiyat, sinema ve çağdaş sanat üzerine yazıları yayınlandı ve bu alanlarda birçok kitap çevirdi. Çeşitli üniversitelerde ders vermeye ve çeşitli yayınevleri için editörlük yapmaya devam ediyor. Ayrıca ‘Post.’ dergisinin yayın yönetmenliğini yürütüyor.