Bilimkurguya Giriş: Okumanız Gereken 15 Kitap

Post’ta ilk defa bir liste. Konumuz: bilimkurgu romanları.

Bugün henüz kullanımda olmayan bilim ve teknoloji öğelerinin kullanımı aracılığıyla geçmiş ve yakın ya da uzak geleceğe dair öykü ve serüvenlerin anlatıldığı bir tür olan bilimkurgu edebiyatı aslında her zaman bu tanımdan daha fazlasını ifade etmiştir. Her dönemde karanlığı aydınlatan sonsuz bir ışık gibi iktidarları, sistemleri ve bazen de toplumun kendisini eleştirmiş ve gerçekler dünyasında kendi gerçekliğini yaratmıştır. Olanaksızı mümkün kılarak yazarlarını da ölümsüzleştiren bilimkurgu türünü sevenler ve yeni okumaya başlayacaklar için yol gösterici nitelikte, okurken akıl sınırlarınızı zorlayacak 15 bilimkurgu kitabını listeledik:

 

1. Dune Serisi – Frank Herbert

Dune serisi din, siyaset, erkek, kadın ve cinsellik kavramlarına dair derinlemesine sosyolojik, psikolojik ve felsefi çözümlemeleriyle Frank Herbert’a Hugo ve Nebula ödüllerini kazandıran ve tüm dünyada on beş milyondan fazla satan, Arthur C. Clarke’ın hakkında “Yüzüklerin Efendisi ile kıyaslanabilecek tek şaheser kurgu roman’’ dediği klasikleşen bir seridir. Yazarın ölümü hasebiyle üzerinde çalıştığı yedinci kitabı seriye dahil olmasa da eser, niteliğinden hiçbir şey kaybetmemiştir.

 

1-dune

 

2. Uzayda Piknik – Arkadi ve Boris Ştrugatski

Sovyet bilimkurgu yazınının dünyada en çok okunan yazarlarından olan Ştrugatski kardeşlerin en ünlü romanı Uzayda Piknik, insanlığın her döneminde yaşanan bir sorunu işler ve bu özelliğiyle zamansız bir eser olmayı başarır. Otorite ve güç tutkusu, silahlanma çılgınlığı, hastalıklı bir toplumdaki bireylerin çaresizliği Ştrugatskilerin işlediği ana temalar olup bu romanlarında da sıkça işlenmektedir.

 

2-uzayda piknik

 

3. Zaman Makinesi – H.G. Wells

Wells’in en büyük üç romanından biri olan Zaman Makinesi’ni onun ilk olarak okul gazetesinde yayınladığı bir öyküsünden hareketle yazmış olması belki de 1895’ten beri bilimkurguda yaşanan en ilginç ve önemli girişimdir. Geleceği düşlemek konusunda derin saptamalarda bulunan, politik göndermelerle yüklü bu distopya hâlâ gerçekleştirilememiş bir fantezinin peşinden okurlarını yıllardır sürüklüyor.

 

3-zamanmakinesi

 

4. 2001: Bir Uzay Efsanesi – Arthur C. Clarke

Yüzyılımızın en yaratıcı filmlerinden birine konu olan, henüz Ay’a ayak basmanın hayal olduğu bir dönemde yazılmış ve insanın geçmiş ve geleceğini, evrendeki yerini sorgulayan, buna mantıklı bir cevap bulmaya çalışan efsane eser her bilimkurgu severin okuması gereken bir kitap olarak tarihe geçmiştir.

 

4-2001uzay efsanesi

 

5. Otostopçunun Galaksi Rehberi – Douglas Adams

Douglas Adams’ın neredeyse dünyanın tüm dillerine çevrilmiş Otostopçunun Galaksi Rehberi dizisi,
BBC’de radyo oyunu olarak yayınlanışının ardından büyük bir okur kitlesine ulaşarak popülerliğini asla yitirmeyecek bir kült haline gelmişti. Gezegenin yaratılış amacının sadece nihai soruya cevap bulmak için yapılan bir deney olduğunu ilgi çekici kurgusuyla bizlere anlatan Adams’ın kendi halinde yaşayan, uysal karakteri Arthur Dent, arkadaşı Ford Prefect ile yok edilecek gezegenlerinde inanılmaz bir yolculuğa çıkacaktır.

 

5-otostopçunungalaksi rehberi

 

6. Kızıl Mars – Kim Stanley Robinson

Kızıllığını ve değişken vahşiliğini bilimkurgu romanları sayesinde daha iyi öğrendiğimiz Mars, Robinson’un bu önemli eseriyle tüm tarihiyle gözler önüne seriliyor. Mars binlerce yıl boyunca insani işlerde kutsal bir güç oldu fakat bu klasikleşmiş eserle bir mekan haline geliyor. Kitap John Boone’in atmosfersiz, soğuk bir gezegeni insanlar, hayvanlar ve bitkilerle dolu bir cennet haline getirebilmek için verdiği insanoğlunun en büyük mücadelesini anlatırken “Kolonileşme ve Terra-kurma çabaları yeni bir toplum düzeni yaratabilecek mi?” sorusuyla da okuyucularını bilimkurgunun dar ve çıkılması zor labirentlerine yönlendiriyor.

 

6-kızılmars

 

7. Frankenstein – Mary Shelley

Genel itibariyle bakıldığında korku ve bilimkurgu üzerine kurulu olduğu gözlense de Shelley’in Frankestein’ı, Aydınlanma Düşüncesi’nin insan-doğa karşıtlığını insan lehine aşma idealini dile getiren ve18. yüzyıl Avrupası’nın Aydınlanmacı tutkularının kültür açısından korkunç sonuçlarını hayal eden ilk ve aynı zamanda da en önemli edebi baş yapıtıdır. Muhtelif ölülerden alınan parçalarla yaratılan ve bunun sonucu olarak da son derece çirkin bir görünüme sahip olan “canavar”ın, yaratıcısı Victor Frankenstein tarafından reddedilmesiyle başlayan intikam arayışı sizleri de insan zulmünün tabiatı, Tanrı’nın sorgulanışı ve bağışlanmaya giden yollarla yüzleştirecek.

 

7-frankenstein

 

8. Mars Yıllıkları – Ray Bradbury

Kızıl gezegenin keşfine dair kronolojik olarak birbirini izleyen öykülerden oluşan Mars Yıllıkları, insanoğlunun Mars’ı keşfini ve insanlığın kolonileşmede karşılaştığı zorlukları farklı perspektiflerden anlatıyor. Kitabın sunuş yazısını kaleme alan Astronomi Profesörü Fred Hoyle’un, Fahrenheit 451’in de yazarı Ray Bradbury ve onun dili hakkında söyledikleri bu eserin neden türünün klasiklerinden olduğunun ipuçlarını da bize veriyor: “Ray Bradbury, bizi aynaların yaşama biçimimizi merhametsizce yansıttığı, kendi içimizdeki ve uygarlığımızdaki hataların abartılarak altının çizildiği bir koridora sokar. Gizli okşayışlarla bizi önce bir memnuniyete sürükler, ardından da ‘Dünya’nın çarpık, öğütücü, açgözlü düzeni’yle insafsızca yüzleştirir.”

 

8-mars yıllıkları

 

9. Yüksek Şatodaki Adam – Philip K. Dick

Philip K. Dick’in 1962 yılında bilimkurgunun prestijli ödüllerinden Hugo’ya uzanmasını sağlayan kitap olan Yüksek Şatodaki Adam, mevcut alternatif zaman kurgusuyla, bilimkurgu olarak nitelendirilir ve fakat kitaba dair sadece tekno-tapıcı şeyler bekleyenler yanılırlar. Philip K. Dick, çoğu yazarın aksine yazdıklarıyla günümüzde cevap aradığımız sorularla bizleri uyarmaya devam ediyor. Yazar, içinde yaşadığı toplumun var olan tarihini bu bağlamda sorgulamış ve yorumlamıştır.

 

9-yüksekşatodaki adam

 

10. Cesur Yeni Dünya – Aldous Huxley

26. yüzyılda geçmekte olan ve üreme teknolojisi, öjenik ve hipnopedi
(uykuda öğretim) sayesinde değiştirilmiş olan bir toplum kurgulayıp kitaplaştıran Aldous Huxley, bu eserini ütopya geleneğinin kuru anlatımının dışına çıkarıp ‘iyi edebiyat’ kategorisine yükseltmiştir.”Herkes herkes içindir.” ilkesiyle yaşayan birey için çok önemli olan değerlerin ortadan kaldırıldığı hedonistik bir toplumun akıcı bir dille yaratılmış olduğu Cesur Yeni Dünya’anın önemi yalnızca ardılları için izlenecek bir yol oluşturmasıyla değil, aynı zamanda ‘birey yok edilse de süren macerasının’ sağlam bir üslupta anlatılmasıyla da ilgilidir.

 

cesuryenidünya

 

11. Neuromancer – William Gibson

Siberpunk akımının babası olarak bilinen Gibson’ın ilk romanı olan Neuromancer, yayınlandığı 1984 yılından bu yana, tüm dünyada 6.5 milyonun üzerinde satmış ve üç büyük bilimkurgu ödülüne layık görülmüştür. Gibson zamanla kendisini var eden kötümser kurgularından gittikçe uzaklaşmış, romanlarını olaydan olaya atlayan bir şekilde yazmak yerine, realist bir tutum benimseyerek, süreklilik gösteren ve daha hikâyesel bir tarzda yazmıştır. Bununla birlikte romanlarında, değişen teknolojinin, özellikle olumsuz sosyal etkilerini vurgulamaya devam etmiştir.

 

11-neuromancer

 

12. Dünyaya Orman Denir – Ursula K. Le Guin

1970’lerin başlarında yazdığı Dünyaya Orman Denir romanı için “Ben orman ve düş üzerine yazmak istiyordum; yani belirli bir ekolojiyi içeriden bir bakışla betimlemek, düşün yararları üzerine görüşlerle oynamak istiyordum.” diyen Ursula K. Le Guin, ABD’nin Vietnam savaşı politikasına doğrudan göndermeler yapar. Düşleri en az bizim gündelik yaşamımız kadar gerçek olan ağaçlarla kardeş gibi yaşayan bir ırk, kendini “gerçekçi” Arzlılara karşı nasıl savunabilir? sorusuyla algılarınızı sonuna kadar açmanızı sağlayacak eser “Dünya kurtulsa bile aynı dünya olabilecek miydi peki? ” sorusuyla ekoloji ve insan sorununu bambaşka bir bağlamda inceliyor.

 

12-dünyaya orman debir

 

13. Biz – Yevgeniy Ivanoviç Zamyatin

Bütün bir yirminci yüzyıl edebiyatını etkileyen, Aldoux Huxley, Ayn Rand, George Orwell, Kurt Vonnegut ve Ursula K. Le Guin için açık esin kaynağı olan BİZ’de her şey, insanların numaralarla adlandırıldığı ve her an dinlenip gözetlendiği bir ülkede, Tek Devlet’in komşu gezegenlere yayılmak için yaptırdığı uzay gemisinin çalışmalarına katılan bir mühendisin tuttuğu günlükle başlar. Herkesin devlete yararlı ve iyi olmasının övgüsüyle başlayan günlük, yavaş yavaş mühendisin devletin başındaki İyilikçi’nin matematiksel, kusursuz düzeninin sorgulanmasına dönüşür.

 

13- biz

 

14. Yaban Diyarlardaki Yabancı – Robert Heinlein

Amerika’da yıllarca ‘sakıncalı’ bulunarak sansürlenen, 60 kuşağını da derinden etkileyen bu kült eser, Mars’ta doğan ve Marslılar tarafından büyütülen bir insan olan Valentine Michael Smith’in Dünya’ya gelişini ve dünya kültürü ile etkileşimini anlatmaktadır.1962 Hugo Ödülü’nü alan Yaban Diyarlardaki Yabancı toplumsal değerleri yeniden yargılamaya zorlayarak okura kurgusuna ilişkin binbir soru sorduracak nitelikte bir eser.

 

14-yaban diyarlardakiyabancı

 

15. Anubis Kapıları – Tim Powers

Philip K. Dick ödüllü benzersiz bir zaman yolculuğu klasiği olan Anubis Kapıları, Tim Powers’ın parlak hayal gücü sayesinde bilimkurgu yazınına en çılgın karakterleri dahil etmiştir. Eski çağlardan Mısırlı bir büyücü, modern bir milyoner, kurt adam, bir palyaço, erkek kılğına girmiş genç bir kadın, beyni yıkanmış Lord Byron ve son olarak kahramanımız, profesör Brendan Doyle. Bu şaşırtıcı karakterlerin buluşmasıyla yaşanacak serüveni her bilimkurgu sever okumalı.

 

15-anubis kapıları